Năm 2026 đánh dấu một cột mốc lịch sử của hạ tầng giao thông Việt Nam khi trục cao tốc Bắc - Nam phía Đông cơ bản đã liền mạch từ Lạng Sơn đến Cà Mau. Nhìn lại hành trình đầy gian nan này, người ta thấy bóng dáng của "kỳ tích sông Hàn" với tuyến cao tốc Gyeongbu huyền thoại – minh chứng cho chân lý: Khi khát vọng dân tộc đủ lớn, mọi rào cản về vốn liếng hay công nghệ đều trở nên nhỏ bé.

Sự tương đồng của lịch sử: Khởi đầu từ những hoài nghi "Tiền đâu?"

Quay ngược thời gian về năm 1968, Hàn Quốc khi ấy là một trong những quốc gia nghèo nhất thế giới với GDP đầu người vỏn vẹn khoảng 142 USD. Khi Tổng thống Park Chung Hee phát lệnh khởi công tuyến cao tốc Gyeongbu (Seoul – Busan) dài 428km, ông đã vấp phải sự phản đối dữ dội. Ngân hàng Thế giới (WB) từ chối cho vay vì cho rằng dự án bất khả thi, phe đối lập chỉ trích là "xa xỉ phẩm" khi dân còn chưa đủ ăn. Câu hỏi lớn nhất đè nặng lên vai người đứng đầu Nhà Xanh lúc bấy giờ là: "Tiền đâu và công nghệ đâu?".

Hơn 50 năm sau, Việt Nam cũng từng đứng trước những trăn trở tương tự. Dù vị thế kinh tế đã khác, nhưng khi bàn về chủ trương xây dựng siêu dự án cao tốc Bắc - Nam, những nghi ngại về nguồn vốn khổng lồ (lên tới hàng trăm nghìn tỷ đồng), về bài toán nợ công và năng lực thực sự của nhà thầu nội địa đã từng là những "hòn đá tảng" trong tư duy.

Tuy nhiên, điểm gặp gỡ giữa hai dân tộc chính là ý chí tự cường. Nếu Hàn Quốc năm xưa coi Gyeongbu là "nhiệm vụ lịch sử" để thoát nghèo, dốc toàn lực từ ngân sách eo hẹp và tiền bồi thường chiến tranh để làm đường, thì Việt Nam giai đoạn này cũng xác định cao tốc Bắc - Nam là trục xương sống sinh tồn. Chính phủ đã quyết đoán chuyển đổi hình thức đầu tư, dồn nguồn lực công lớn chưa từng có (giai đoạn phục hồi kinh tế) để "biến ước mơ thành hiện thực". Cả hai quốc gia đều khởi đầu đại dự án không phải khi đã thừa tiền, mà chính vì "thiếu tiền" nên càng phải làm đường để tạo ra tiền.

Quá trình thi công: Máu, mồ hôi và bản lĩnh làm chủ công nghệ

Điểm tương đồng lớn nhất giữa Gyeongbu và Cao tốc Bắc - Nam không chỉ nằm ở ý nghĩa kinh tế, mà còn ở sự khắc nghiệt trong quá trình thi công và niềm tin vào nội lực.

Tại Hàn Quốc, với tinh thần "cứ làm đi", họ đã huy động quân đội và hơn 8 triệu lượt lao động để thi công ngày đêm. Các kỹ sư Hàn Quốc khi ấy vừa làm vừa học, "lấy cần cù bù công nghệ", xẻ núi lấp đèo trong điều kiện thiếu thốn máy móc hiện đại. Kết quả, tuyến đường hoàn thành thần tốc chỉ sau 2,5 năm, sớm hơn 1 năm so với kế hoạch với chi phí thấp kỷ lục, trở thành niềm kiêu hãnh về sức lao động của người Hàn.

Tại Việt Nam, hành trình nối liền dải đất hình chữ S cũng là một cuộc chiến không kém phần cam go. Địa hình Việt Nam trải dài, phức tạp hơn nhiều với những dãy núi hiểm trở miền Trung, nền đất yếu vùng đồng bằng sông Cửu Long và khí hậu nhiệt đới mưa bão thất thường.

Đến năm 2026, nhìn lại chặng đường đã qua, chúng ta có quyền tự hào về sự trưởng thành vượt bậc của đội ngũ kỹ sư và công nhân Việt Nam. Từ chỗ phụ thuộc vào chuyên gia nước ngoài, các nhà thầu trong nước đã làm chủ hoàn toàn các công nghệ phức tạp nhất: từ khoan hầm xuyên núi đá, xử lý nền đất yếu, đến thi công cầu dây văng nhịp lớn. Hàng loạt thách thức như "bão giá" vật liệu, đại dịch COVID-19 hay điều kiện thời tiết khắc nghiệt đã không thể ngăn cản bước chân của những người mở đường. Những đoạn tuyến băng qua núi rừng trùng điệp hay những cây cầu vượt biển dài hàng cây số là minh chứng đanh thép cho bản lĩnh và trí tuệ Việt.

2026: Khơi thông mạch máu, kỳ vọng "Kỳ tích sông Hồng - Cửu Long"

Nếu như sau khi Gyeongbu khánh thành năm 1970, kinh tế Hàn Quốc đã tăng trưởng bùng nổ, tạo ra 70% tổng sản lượng quốc gia dọc theo trục đường này, biến những vùng đất nông nghiệp nghèo nàn thành các khu công nghiệp sầm uất, thì Việt Nam năm 2026 cũng đang đứng trước vận hội tương tự.

Việc thông xe toàn tuyến cao tốc Bắc - Nam không chỉ đơn thuần là rút ngắn thời gian di chuyển (từ Hà Nội vào TP.HCM và đi Cà Mau chỉ còn tính bằng giờ thay vì bằng ngày), mà nó mang sứ mệnh tái cấu trúc nền kinh tế:

Cuộc cách mạng về Logistics: Chi phí vận tải – vốn là điểm nghẽn lớn làm giảm sức cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam – sẽ giảm sâu. Hàng hóa từ các khu công nghiệp, nông sản từ vựa lúa miền Tây hay Tây Nguyên sẽ tiếp cận các cảng biển và cửa khẩu nhanh chóng, giá rẻ hơn.

Đánh thức các vùng đất tiềm năng: Những tỉnh thành miền Trung vốn chịu nhiều thiệt thòi về địa lý nay sẽ trở thành "mặt tiền" của sự phát triển. Các khu kinh tế, khu du lịch dọc tuyến cao tốc sẽ bùng nổ nhờ sự kết nối thuận tiện.

Liên kết vùng chặt chẽ: Cao tốc xóa nhòa khoảng cách địa lý, tạo ra các cực tăng trưởng mới, lan tỏa sự thịnh vượng từ các đô thị lớn về các vùng nông thôn.

Lời kết: Khát vọng từ những con đường

Bài học từ Gyeongbu của Hàn Quốc cho thấy: Hạ tầng đi trước, kinh tế theo sau. Từ một quốc gia nghèo khó, Hàn Quốc đã hóa rồng nhờ dám nghĩ, dám làm những điều tưởng chừng không thể.

Việt Nam năm 2026, với quy mô nền kinh tế và vị thế quốc tế đã vững vàng hơn rất nhiều, đang sở hữu những điều kiện tốt nhất để bứt phá. Trục cao tốc Bắc - Nam hoàn thành là minh chứng cho thấy khi "Ý Đảng hợp lòng Dân", khi nguồn lực đất nước được sử dụng hiệu quả và tinh thần tự chủ được phát huy, chúng ta có thể kiến tạo nên những kỳ tích.

Như lời một công nhân Hàn Quốc năm xưa từng nói: "Chúng tôi làm việc cho chính chúng tôi và con cháu mai sau". Tinh thần ấy đã chảy trong huyết quản của những người xây dựng Gyeongbu năm xưa, và nay đang tiếp tục cháy trong tim những người Việt Nam trên hành trình hiện thực hóa khát vọng thịnh vượng vào năm 2045.