Đầu năm 2026, thế giới một lần nữa rúng động trước tuyên bố của Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc sáp nhập Greenland. Không còn là lời đề nghị "mua bán" bị từ chối vào năm 2019, lần này, tham vọng của ông chủ Nhà Trắng được nâng lên mức "nhu cầu cấp thiết về an ninh", ngay sau khi Mỹ vừa kết thúc chiến dịch quân sự tại Venezuela.

Từ "lời đề nghị bị khước từ" đến "mệnh lệnh an ninh"

Năm 2019, Tổng thống Donald Trump từng gây xôn xao dư luận khi ngỏ ý muốn mua lại Greenland – hòn đảo lớn nhất thế giới thuộc quyền cai trị của Đan Mạch. Khi đó, cả chính phủ Đan Mạch và Greenland đều thẳng thừng từ chối với thông điệp: "Greenland không phải để bán". Sự việc căng thẳng đến mức ông Trump đã hủy bỏ chuyến thăm cấp nhà nước tới Đan Mạch ngay sau đó.

Tuy nhiên, bước sang năm 2026, vị thế và giọng điệu của Washington đã thay đổi. Sau khi thực hiện chiến dịch quân sự tại Venezuela và thiết lập lại ảnh hưởng của các công ty dầu khí Mỹ tại Nam Mỹ, ông Trump quay lại bàn cờ Bắc Cực với một thái độ kiên quyết hơn. Giới quan sát cho rằng, ông đang xem xét các biện pháp cứng rắn, thậm chí là quân sự, nếu các biện pháp ngoại giao không đạt được mục đích sáp nhập hòn đảo này.

Thực tế, Trump không phải là Tổng thống Mỹ đầu tiên khao khát Greenland. Năm 1946, Tổng thống Harry Truman từng đề nghị mua hòn đảo này bằng vàng, nhưng cũng không thành công. Vậy, điều gì khiến Greenland trở nên hấp dẫn đến mức ám ảnh các đời Tổng thống Mỹ?

"Kho báu" ẩn dưới lớp băng: Đất hiếm và Địa chính trị

Greenland, với diện tích hơn 2,1 triệu km² (gấp 7 lần Việt Nam), dù chỉ có 57.000 dân nhưng lại sở hữu vị trí và tài nguyên mà bất kỳ siêu cường nào cũng thèm khát.

1. Cuộc chiến tài nguyên và sự thống trị của Trung Quốc: Khi băng tan do biến đổi khí hậu, Greenland lộ ra là một "mỏ vàng" đúng nghĩa. Nơi đây chứa trữ lượng khổng lồ kẽm, đồng, dầu mỏ, khí đốt và quan trọng nhất là đất hiếm (Rare Earth). Đất hiếm là nguyên liệu "sống còn" cho nền kinh tế hiện đại, từ pin xe điện (EV), chip bán dẫn đến các công nghệ quân sự tối tân. Hiện nay, Trung Quốc đang kiểm soát phần lớn nguồn cung đất hiếm toàn cầu. Việc thâu tóm Greenland sẽ giúp Mỹ phá vỡ thế độc quyền này, đảm bảo an ninh chuỗi cung ứng công nghệ.

2. "Con mắt" chiến lược tại Bắc Cực: Về mặt địa chính trị, Greenland là "tử huyệt" của khu vực Bắc Cực.

Tuyến đường hàng hải mới: Băng tan mở ra các tuyến vận tải qua Bắc Cực, rút ngắn đáng kể thời gian di chuyển giữa Á - Âu so với việc đi qua kênh đào Suez hay Panama. Kiểm soát Greenland đồng nghĩa với việc kiểm soát dòng chảy thương mại tương lai.

Quốc phòng: Nằm gần Nga, Greenland là địa điểm lý tưởng cho các hệ thống cảnh báo sớm tên lửa đạn đạo. Mỹ hiện đã vận hành Căn cứ Không quân Thule tại đây – "đôi mắt" giám sát hạt nhân chiến lược. Việc sáp nhập hoàn toàn sẽ giúp Mỹ củng cố quyền lực tại NATO, giảm phụ thuộc vào Đan Mạch và ngăn chặn sự hiện diện của Trung Quốc hay Nga tại khu vực này.

Phản ứng của Đan Mạch và bài toán "người dân"

Trước động thái quyết liệt từ phía Mỹ, Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen đã đưa ra cảnh báo gay gắt trong năm 2026, cho rằng bất kỳ hành động cưỡng ép nào nhằm vào Greenland sẽ "phá hoại nền tảng của NATO".

Tuy nhiên, các báo cáo cho thấy ông Trump dường như không quan tâm đến những phản đối này. Đội ngũ của ông được cho là đang cân nhắc mọi kịch bản, từ đàm phán kinh tế đến các biện pháp mạnh tay hơn, tương tự như mô hình đã áp dụng tại Venezuela.

Dù vậy, câu hỏi lớn nhất vẫn nằm ở quyền tự quyết của 57.000 người dân Greenland. Liệu họ muốn tiếp tục nhận khoản viện trợ hàng năm 20.000 tỷ VNĐ từ Đan Mạch, hay muốn trở thành tiểu bang thứ 51 của Hoa Kỳ với những lời hứa hẹn về kinh tế khác?

Bài học từ Alaska: Tầm nhìn hay sự điên rồ?

Lịch sử nước Mỹ từng ghi nhận một thương vụ tương tự. Năm 1867, Mỹ mua Alaska từ Nga với giá chỉ 7,2 triệu USD. Khi đó, dư luận chế giễu đây là việc bỏ tiền mua một "hộp băng vô dụng". Nhưng ngày nay, Alaska là kho dầu mỏ, vàng và là pháo đài quân sự vô giá của Mỹ.

Có lẽ, Tổng thống Trump đang nhìn thấy ở Greenland một "hộp băng" khác, vĩ đại hơn và chiến lược hơn Alaska. Với ông, việc sở hữu Greenland không chỉ là một thương vụ bất động sản, mà là chìa khóa để Mỹ duy trì vị thế siêu cường trong thế kỷ 21, bất chấp cái giá phải trả về mặt ngoại giao.