Nhìn vào những doanh nghiệp có vốn hóa lớn nhất, ta thường bắt mạch được đâu là ngành công nghiệp mũi nhọn hay động lực tăng trưởng của một quốc gia. Vậy với Campuchia - người hàng xóm có chung đường biên giới với Việt Nam - những tên tuổi nào đang dẫn dắt cuộc chơi và chúng phản ánh điều gì về bức tranh kinh tế xứ chùa tháp?

Năm 2025, Campuchia có dân số 17,8 triệu người với quy mô nền kinh tế (GDP) đạt khoảng 1.050.000 tỷ đồng. Nếu loại trừ giai đoạn biến động do đại dịch, kinh tế nước này đã duy trì mức tăng trưởng ấn tượng trên 5% trong suốt một thập kỷ qua. Thu nhập bình quân đầu người rơi vào khoảng 5,25 triệu đồng/tháng.

Ba trụ cột xuất khẩu chính của quốc gia này bao gồm: quần áo và phụ kiện may mặc (trị giá 224.000 tỷ đồng); sản phẩm đồ da (46.900 tỷ đồng) và giày dép (38.500 tỷ đồng).

Nhắc đến giới thượng lưu, người giàu nhất Campuchia là ông Kith Meng với khối tài sản khoảng 36.600 tỷ đồng (số liệu năm 2019). Ông là chủ sở hữu đế chế The Royal Group, đầu tư đa ngành từ viễn thông, ngân hàng, bất động sản cho đến nông nghiệp.

Về thị trường vốn, Sở Giao dịch Chứng khoán Campuchia (CSX) hiện có 11 công ty niêm yết với tổng giá trị vốn hóa khoảng 109.000 tỷ đồng, chiếm khoảng 10% GDP. Để dễ hình dung, quy mô cả thị trường chứng khoán Campuchia cộng lại chỉ tương đương với vốn hóa của một ngân hàng tầm trung tại Việt Nam.

Đi sâu vào chi tiết, 8 doanh nghiệp lớn nhất đang niêm yết tại đây sẽ cho chúng ta thấy rõ cấu trúc của nền kinh tế này:

Sihanoukville Autonomous Port (Cảng tự trị Sihanoukville): Là doanh nghiệp nhà nước quản lý cảng nước sâu quốc tế quan trọng nhất Campuchia, đơn vị này có vốn hóa khoảng 31.700 tỷ đồng. Năm 2024, cảng ghi nhận doanh thu 2.600 tỷ đồng và lợi nhuận khoảng 720 tỷ đồng. Nằm trong Khu kinh tế đặc biệt (SEZ) tại Sihanoukville, cảng đóng vai trò huyết mạch khi xử lý tới 70% tổng lượng container xuất nhập khẩu của cả nước, đồng thời khai thác cho thuê mặt bằng công nghiệp.

CamGSM: Với vốn hóa 27.300 tỷ đồng, đây là nhà mạng di động lâu đời và lớn bậc nhất Campuchia, phục vụ hơn 4 triệu thuê bao. Năm 2023, công ty mang về doanh thu 4.200 tỷ đồng và lợi nhuận hơn 1.800 tỷ đồng. CamGSM cũng là một thành viên chủ chốt thuộc tập đoàn The Royal Group.

Phnom Penh Water Supply Authority (Cục Cấp thoát nước Phnom Penh): Doanh nghiệp nhà nước đầu tiên niêm yết trên sàn chứng khoán Campuchia này hiện có vốn hóa 17.400 tỷ đồng. Đơn vị chịu trách nhiệm cung cấp nước sạch cho toàn bộ thủ đô Phnom Penh và các vùng lân cận, mang về lợi nhuận khoảng 720 tỷ đồng trong năm 2023.

ACLEDA Bank: Là ngân hàng thương mại hàng đầu, ACLEDA Bank có vốn hóa 17.000 tỷ đồng. Được cấp phép ngân hàng chuyên doanh từ năm 2000 và nâng cấp lên ngân hàng thương mại vào năm 2003, hiện ACLEDA sở hữu màng lưới 264 chi nhánh trong nước cùng hàng chục chi nhánh tại Lào và Myanmar. Năm 2024, ngân hàng này đạt lợi nhuận gần 2.800 tỷ đồng.

Phnom Penh Autonomous Port (Cảng tự động Phnom Penh): Đây là cảng sông lớn nhất nước với vốn hóa 8.750 tỷ đồng. Tọa lạc ngay tại thủ đô, cảng đóng vai trò then chốt trong vận tải nội địa và kết nối các tuyến đường sông quốc tế. Đơn vị này quản lý 6 bến cảng đa năng, từ container đến vận tải hành khách du lịch.

Mengly J. Quach Education: Đại diện duy nhất của ngành giáo dục trong danh sách có vốn hóa 3.640 tỷ đồng. Đây là tổ chức giáo dục tư nhân hàng đầu sở hữu hệ thống trường American Intercon School (AIS) từ mầm non đến phổ thông, cùng trung tâm ngoại ngữ Aii Language Center chuyên đào tạo tiếng Anh, Trung và Thái.

Grand Twins International (Cambodia): Với vốn hóa 1.680 tỷ đồng, doanh nghiệp này phản ánh thế mạnh dệt may của Campuchia. Grand Twins chuyên gia công cho các thương hiệu toàn cầu như New Balance, PUMA, Jack Wolfskin và đặc biệt là khách hàng lớn Polo Ralph Lauren.

Pestech (Cambodia): Công ty kỹ thuật điện này có vốn hóa 1.120 tỷ đồng, chuyên cung cấp giải pháp toàn diện từ thiết kế, xây dựng đến lắp đặt các trạm biến áp và đường dây tải điện. Tuy nhiên, năm 2023 công ty ghi nhận mức lỗ khoảng 130 tỷ đồng.

Dù thị trường chứng khoán Campuchia còn khá khiêm tốn và nhiều "cá mập" vẫn ẩn mình dưới dạng doanh nghiệp chưa niêm yết, nhưng danh sách 8 công ty kể trên đã phác họa rõ nét đặc thù của một nền kinh tế đang phát triển.

Các doanh nghiệp đầu tàu chủ yếu tập trung vào Tài chính, Viễn thông, Sản xuất cơ bản và đặc biệt là Cơ sở hạ tầng. Sự hiện diện mạnh mẽ của các doanh nghiệp nhà nước trong lĩnh vực cảng biển, cảng sông và cấp nước cho thấy vai trò chủ đạo của chính phủ trong việc kiến tạo hạ tầng thiết yếu để kết nối thương mại. Song song đó, ngành dệt may vẫn giữ vai trò "trái tim" trong hoạt động xuất khẩu và giải quyết việc làm. Đây chính là những nền móng căn bản nhất mà bất kỳ nền kinh tế nào cũng cần củng cố trong giai đoạn đầu của quá trình cất cánh.