Giữa bối cảnh căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông không ngừng leo thang, thị trường năng lượng toàn cầu đang chứng kiến những cú sốc giá liên tiếp. Đứng trước rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng, Việt Nam đã chủ động "ghìm cương", điều chỉnh giảm nhịp độ xuất khẩu dầu thô và xăng dầu nhằm ưu tiên đảm bảo an ninh năng lượng nội địa. Tuy nhiên, chính đà tăng phi mã của thị trường đã tạo ra một kịch bản thương mại đầy bất ngờ: lượng xuất đi ít hơn, nhưng dòng tiền thu về lại vô cùng ấn tượng.

Để thấy rõ sức nóng của giá cả hiện tại, chúng cần nhìn lại bức tranh xuất khẩu tương đối sôi động trong hai tháng đầu năm 2026. Giai đoạn này, tổng khối lượng xuất khẩu năng lượng đạt 465.988 tấn, mang về hơn 255,3 triệu USD (tương đương gần 7.000 tỷ đồng). Dầu thô tiếp tục giữ vai trò chủ đạo khi chiếm 75% tỷ trọng sản lượng (349.450 tấn), thu về hơn 200,3 triệu USD với mức giá bình quân khoảng 573 USD/tấn. Cùng lúc đó, các mặt hàng xăng dầu thành phẩm cũng đóng góp hơn 116.500 tấn với trị giá gần 55 triệu USD, đạt mức giá trung bình 472 USD/tấn.

Bước sang nửa đầu tháng 3/2026 (từ ngày 1 đến 15/3), nhịp độ rời cảng của các lô hàng năng lượng không còn ồ ạt như trước. Sản lượng xuất đi được tiết chế mạnh mẽ, đơn cử như lượng dầu thô xuất khẩu chỉ đạt chưa tới 40.000 tấn. Thế nhưng, sự bứt tốc của đơn giá thế giới đã bù đắp hoàn toàn cho sự sụt giảm về lượng. Chỉ trong vòng 15 ngày, Việt Nam vẫn ghi nhận mức doanh thu hơn 25,3 triệu USD, tương đương khoảng 667 tỷ đồng. Trong đó, dầu thô tiếp tục là điểm tựa khi mang về 24,85 triệu USD, cùng với 500.000 USD từ các loại xăng dầu thành phẩm.

Cú hích doanh thu ngót nghét 700 tỷ đồng này đến trực tiếp từ việc tối ưu hóa biên độ lợi nhuận nhờ giá xuất khẩu tăng vọt. Cụ thể, đối tác nước ngoài giờ đây phải trả hơn 629 USD cho mỗi tấn dầu thô, đắt thêm gần 56 USD so với bình quân hai tháng đầu năm. Đáng kinh ngạc hơn, đà tăng trưởng của nhóm xăng dầu thành phẩm còn bùng nổ hơn thế. Từ mức bình quân 472 USD/tấn hồi đầu năm, lô hàng xuất đi trong nửa đầu tháng 3 đã vọt lên tới 912 USD/tấn – tức là đắt gần gấp đôi với mức chênh lệch lên tới 440 USD cho mỗi tấn sản phẩm.

Sự đối chiếu giữa hai giai đoạn cho thấy một sự dịch chuyển tinh tế và hiệu quả trong bức tranh thương mại vĩ mô. Việc chủ động giảm nhịp độ xuất khẩu không chỉ giúp Việt Nam bảo vệ được nguồn cung nhiên liệu huyết mạch cho nền kinh tế trong nước giữa "tâm bão" khủng hoảng, mà việc tận dụng tốt thời cơ giá cao còn giúp duy trì và tối ưu hóa tối đa nguồn thu ngân sách từ xuất khẩu.