Trong nhiều thập kỷ, Thái Lan được mệnh danh là "ông vua" không đối thủ trên thị trường sầu riêng Trung Quốc với thị phần gần như tuyệt đối (trên 90%). Tuy nhiên, gió đã đổi chiều. Dữ liệu mới nhất cho thấy khoảng cách giữa hai cường quốc sầu riêng đang bị thu hẹp với tốc độ chóng mặt, khiến truyền thông và giới chức Thái Lan liên tục phát đi những cảnh báo "báo động đỏ" về việc có thể mất ngôi số 1 vào tay Việt Nam.

Sự trỗi dậy thần tốc của Việt Nam qua các con số

Nhìn vào biểu đồ xuất khẩu giai đoạn 2022-2025, có thể thấy rõ sự bứt phá ngoạn mục của sầu riêng Việt Nam chỉ trong một thời gian ngắn:

• Năm 2022: Thái Lan hoàn toàn áp đảo với kim ngạch 3,1 tỷ USD, trong khi Việt Nam chỉ khiêm tốn ở mức 0,4 tỷ USD. Lúc này, sầu riêng Việt Nam mới chính thức được cấp "visa" vào Trung Quốc và chưa tạo ra áp lực đáng kể.
• Năm 2023: Chỉ sau một năm, kim ngạch của Việt Nam tăng vọt gấp 5 lần, đạt 2,1 tỷ USD. Dù Thái Lan cũng tăng trưởng lên 4,12 tỷ USD, nhưng thị phần của họ đã bắt đầu bị chia sẻ.
• Năm 2024: Trong khi tốc độ tăng trưởng của Thái Lan có dấu hiệu chững lại khi giảm nhẹ xuống 3,9 tỷ USD, thì sầu riêng Việt Nam tiếp tục khẳng định vị thế với bước tiến vững chắc, đạt kim ngạch 2,9 tỷ USD.
• Đến năm 2025, cuộc đua trở nên kịch tính hơn bao giờ hết. Thái Lan đạt 3,99 tỷ USD, nhưng Việt Nam đã bám đuổi sát nút với 3,44 tỷ USD. Khoảng cách từ mức "gấp gần 8 lần" năm 2022 nay chỉ còn chỉ hơn 500 triệu USD.

Truyền thông Thái Lan: "Báo động đỏ" và nỗi lo mất ngôi

Không còn sự tự tin về vị thế độc tôn, báo chí Thái Lan thời gian qua liên tục đăng tải các bài viết thể hiện sự lo ngại sâu sắc trước sự cạnh tranh từ Việt Nam.

Tờ The Nation (Thái Lan) từng có bài viết với tiêu đề mạnh mẽ về "Cuộc chiến sầu riêng", cảnh báo rằng Việt Nam đang sẵn sàng soán ngôi Thái Lan tại thị trường Trung Quốc. Tờ này dẫn chứng báo cáo từ ngân hàng HSBC, nhấn mạnh việc Việt Nam chỉ mất 3 năm để chiếm lấy thị phần mà Thái Lan đã dày công xây dựng hàng thập kỷ.

Trong khi đó, Bangkok Post thừa nhận thực tế rằng "Việt Nam đang giành lấy miếng bánh lớn hơn" trong khi Thái Lan đang mất dần vị thế. Các bài phân tích trên tờ này chỉ ra rằng thị phần sầu riêng của Thái Lan tại Trung Quốc đã giảm từ mức gần 100% xuống còn khoảng 95% vào năm 2021 và tiếp tục đà giảm mạnh khi Việt Nam gia nhập cuộc chơi.

Theo Thai PBS World và Trung tâm Nghiên cứu Kasikorn, dù Thái Lan vẫn giữ vị trí số 1 về tổng kim ngạch, nhưng áp lực cạnh tranh từ Việt Nam là "khốc liệt hơn bao giờ hết". Các cơ quan này cảnh báo nông dân và doanh nghiệp Thái Lan không thể mãi dựa vào danh tiếng quá khứ.

Tại sao Thái Lan lại lo sợ?

Giới phân tích Thái Lan chỉ ra 3 "vũ khí" khiến sầu riêng Việt Nam trở thành mối đe dọa thực sự đối với họ:

• Lợi thế địa lý và Logistics: Đây là điểm yếu mà báo chí Thái Lan thừa nhận họ khó lòng khắc phục. Việt Nam có chung đường biên giới đất liền với Trung Quốc. Sầu riêng Việt Nam chỉ mất 1,5 - 2 ngày để đến chợ đầu mối Trung Quốc, đảm bảo độ tươi ngon vượt trội. Trong khi đó, sầu riêng Thái Lan phải mất nhiều thời gian hơn để vận chuyển qua đường bộ qua Lào hoặc đường biển, làm tăng chi phí và giảm độ tươi.
• Khả năng cung ứng quanh năm: Thái Lan chủ yếu thu hoạch sầu riêng theo mùa vụ nhất định (tháng 4 đến tháng 8). Ngược lại, Việt Nam nhờ lợi thế khí hậu vùng ĐBSCL và Tây Nguyên nên có thể thu hoạch sầu riêng rải vụ quanh năm. Điều này giúp Việt Nam "một mình một chợ" trong những tháng Thái Lan hết hàng, lấp đầy cơn khát sầu riêng của người Trung Quốc.
• Giá cả cạnh tranh: Nhờ chi phí vận chuyển thấp hơn, sầu riêng Việt Nam thường có mức giá hấp dẫn hơn so với dòng Monthong cao cấp của Thái Lan, phù hợp với phân khúc khách hàng đại chúng tại Trung Quốc.

Thái Lan làm gì để "giữ ngai vàng"?

Trước áp lực từ Việt Nam, chính phủ Thái Lan không ngồi yên. Bộ Thương mại và Bộ Nông nghiệp nước này đã ban hành các quy định kiểm soát chất lượng cực kỳ nghiêm ngặt. Họ đang định vị sầu riêng Thái Lan là dòng sản phẩm "Premium" (cao cấp), tập trung vào chất lượng, độ ngọt và kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật chặt chẽ để phân biệt với hàng Việt Nam.

Thái Lan cũng đang tận dụng tuyến đường sắt cao tốc Lào - Trung để rút ngắn thời gian vận chuyển, cố gắng thu hẹp khoảng cách về logistics với Việt Nam.

Dữ liệu năm 2025 cho thấy Việt Nam đã không còn là một "người mới" mà đã trở thành đối trọng thực sự của Thái Lan. Dù Thái Lan vẫn đang dẫn đầu về con số tuyệt đối, nhưng tốc độ tăng trưởng thần tốc của Việt Nam đang khiến người Thái phải dè chừng. Nếu không có những cải tiến đột phá, viễn cảnh sầu riêng Việt Nam soán ngôi "Vua" của Thái Lan tại thị trường tỷ dân không còn là chuyện xa vời.