Năm 2025 khép lại với những dấu ấn lịch sử đối với thương mại Đông Nam Á. Bất chấp những biến động địa chính trị toàn cầu và sự phục hồi chậm chạp của một số thị trường truyền thống, ASEAN vẫn chứng minh được sức hấp dẫn là một trong những khu vực thương mại năng động nhất thế giới.

Sự bùng nổ của chu kỳ công nghệ (đặc biệt là Trí tuệ Nhân tạo - AI), làn sóng chuyển dịch chuỗi cung ứng (chiến lược Trung Quốc +1) và nhu cầu nội địa phục hồi đã thúc đẩy kim ngạch xuất nhập khẩu của toàn khu vực tăng trưởng mạnh mẽ. Đáng chú ý, Philippines (19,8%) và Việt Nam (18,2%) là hai quốc gia dẫn đầu về tốc độ tăng trưởng tổng kim ngạch so với năm 2024.

Dưới đây là bức tranh chi tiết của từng nền kinh tế, xếp theo quy mô thương mại từ lớn đến nhỏ.

Singapore: Trung tâm trung chuyển vững chắc vượt mốc 1.000 tỷ USD

• Tăng trưởng tổng kim ngạch: +8,7% (so với 2024)
• Tổng kim ngạch: ~1.048 tỷ USD (1.397,7 tỷ SGD)
• Xuất khẩu: ~554,6 tỷ USD | Nhập khẩu: ~493,7 tỷ USD

Là một trạm trung chuyển thương mại (entrepôt) hàng đầu toàn cầu, quy mô xuất nhập khẩu của Singapore luôn vượt xa quy mô GDP. Năm 2025, động lực lớn nhất giúp Singapore đạt mức tăng trưởng 8,7% chính là ngành Điện tử (tăng 12,7%). Cơn khát chip, thiết bị lưu trữ và máy chủ phục vụ cho công nghệ AI trên toàn cầu đã giúp mảng xuất khẩu nội địa phi dầu mỏ (NODX) của Đảo quốc Sư tử phục hồi mạnh mẽ sau năm 2024 ảm đạm. Tuy nhiên, sự sụt giảm của ngành hóa dầu (do giá nguyên liệu và nhu cầu yếu) đã kìm hãm phần nào đà bứt phá của quốc gia này.

Việt Nam: Bứt phá kỷ lục, tiến sát câu lạc bộ 1.000 tỷ USD

• Tăng trưởng tổng kim ngạch: +18,2% (so với 2024)
• Tổng kim ngạch: Kỷ lục 930,05 tỷ USD
• Xuất khẩu: 475 tỷ USD | Nhập khẩu: 455 tỷ USD | Xuất siêu: 20 tỷ USD

Năm 2025 là một năm rực rỡ của thương mại Việt Nam. Việc đạt mức tăng trưởng khổng lồ 18,2% trên một nền tảng quy mô vốn đã rất lớn (top 20 thế giới về thương mại) cho thấy nội lực và vị thế mới của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Động lực bứt phá của Việt Nam đến từ đâu?

• Hưởng lợi từ FDI và chuyển dịch chuỗi cung ứng: Việt Nam tiếp tục là điểm đến số 1 của dòng vốn FDI dịch chuyển khỏi Trung Quốc. Hàng loạt tập đoàn công nghệ lớn (Apple, Samsung, Intel, Amkor...) đã mở rộng công suất sản xuất các mặt hàng công nghệ cao, linh kiện bán dẫn và điện thoại thông minh tại đây.
• Cơ cấu xuất khẩu chất lượng cao: Không còn dựa quá nhiều vào dệt may hay da giày, nhóm hàng điện tử, máy tính và linh kiện giờ đây chiếm tỷ trọng áp đảo, mang lại giá trị gia tăng lớn hơn.
• Nông nghiệp được giá: Xuất khẩu gạo, cà phê, sầu riêng và thủy sản sang các thị trường như Trung Quốc, Mỹ, EU ghi nhận mức giá đỉnh lịch sử, đóng góp quan trọng vào thặng dư thương mại 20 tỷ USD.
• Sự phục hồi của đối tác lớn: Mỹ tiếp tục là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam, trong khi Trung Quốc là thị trường cung cấp nguyên phụ liệu hàng đầu. Sự phục hồi tiêu dùng tại Mỹ trong năm 2025 đã kéo theo các đơn hàng đồ gỗ, dệt may của Việt Nam tăng vọt.

Với đà này, giới chuyên gia quốc tế dự báo Việt Nam sẽ sớm gia nhập câu lạc bộ các quốc gia có quy mô thương mại trên 1.000 tỷ USD vào năm 2026 hoặc 2027.

Malaysia: Duy trì chuỗi kỷ lục xuất siêu năm thứ 28

• Tăng trưởng tổng kim ngạch: +6,3%
• Tổng kim ngạch: ~695 tỷ USD (vượt 3 nghìn tỷ RM)
• Xuất khẩu: ~365,2 tỷ USD | Nhập khẩu: ~330,7 tỷ USD

Malaysia đã có một năm lịch sử khi tổng kim ngạch thương mại lần đầu tiên vượt mốc 3 nghìn tỷ Ringgit. Đây cũng là năm thứ 28 liên tiếp (kể từ 1998), quốc gia này duy trì được thặng dư thương mại (+34,5 tỷ USD). Tương tự Singapore, Malaysia hưởng lợi khổng lồ từ chu kỳ tăng trưởng bán dẫn (ngành công nghiệp chiếm thế mạnh cốt lõi của Penang). Tuy mức tăng trưởng 6,3% khá khiêm tốn so với Việt Nam, nhưng đây là sự tăng trưởng cực kỳ bền vững dựa trên các ngành công nghiệp phụ trợ công nghệ cao.

Thái Lan: Xuất khẩu tăng kỷ lục nhưng đối mặt với nhập siêu

• Tăng trưởng tổng kim ngạch: +12,5%
• Tổng kim ngạch: ~684,5 tỷ USD
• Xuất khẩu: ~339,6 tỷ USD | Nhập khẩu: ~344,9 tỷ USD | Nhập siêu: 5,3 tỷ USD

Năm 2025 chứng kiến sự phục hồi ấn tượng của thương mại Thái Lan với mức tăng 12,5%. Đáng chú ý, xuất khẩu nông sản và ô tô (đặc biệt là sự chuyển dịch sang sản xuất linh kiện xe điện - EV) đóng vai trò nòng cốt. Tuy nhiên, mặt trái của sự tăng trưởng này là Thái Lan phải nhập khẩu một lượng rất lớn nguyên nhiên liệu, năng lượng và tư liệu sản xuất, khiến cán cân thương mại rơi vào trạng thái thâm hụt (nhập siêu hơn 5 tỷ USD). Sự cạnh tranh gay gắt từ hàng hóa giá rẻ Trung Quốc cũng là một thách thức lớn đối với ngành sản xuất nội địa Thái Lan.

Indonesia: "Ông vua" tài nguyên nắm giữ thặng dư lớn

• Tăng trưởng tổng kim ngạch: +5,2%
• Tổng kim ngạch: ~524,8 tỷ USD
• Xuất khẩu: 282,9 tỷ USD | Nhập khẩu: 241,9 tỷ USD | Xuất siêu: 41 tỷ USD

Tuy có tốc độ tăng trưởng tổng kim ngạch thấp nhất nhóm (5,2%), Indonesia lại là quốc gia có sức khỏe tài chính từ thương mại khá tốt khi nắm giữ mức thặng dư khổng lồ lên tới 41 tỷ USD. Thành quả này đến từ chính sách "hạ nguồn hóa" (downstreaming) kiên quyết của Chính phủ: Cấm xuất khẩu quặng thô (đặc biệt là Nickel) và ép các doanh nghiệp FDI phải xây dựng nhà máy tinh chế, sản xuất pin xe điện ngay tại Indonesia. Nhờ đó, giá trị xuất khẩu các sản phẩm từ khoáng sản, than đá và dầu cọ đã mang về nguồn ngoại tệ dồi dào.

Philippines: Tăng trưởng nóng nhưng gánh nặng thâm hụt kỷ lục

• Tăng trưởng tổng kim ngạch: +19,8% (Cao nhất nhóm)
• Tổng kim ngạch: ~218 tỷ USD
• Xuất khẩu: 84,4 tỷ USD | Nhập khẩu: 133,6 tỷ USD | Nhập siêu: 49,2 tỷ USD

Nhìn vào biểu đồ, Philippines là quốc gia có sự chênh lệch (mất cân đối) lớn nhất giữa dải màu xanh (Nhập khẩu) và màu cam (Xuất khẩu). Dù tốc độ tăng trưởng xuất nhập khẩu đạt mức 19,8% (cao nhất khu vực), nguyên nhân chủ yếu đến từ việc quốc gia này phải nhập khẩu ồ ạt vật liệu xây dựng, máy móc để phục vụ chương trình phát triển hạ tầng "Build Better More" và hàng tiêu dùng cho hơn 115 triệu dân. Xuất khẩu của Philippines (chủ yếu là linh kiện điện tử thụ động) dù tăng trưởng 15% nhưng quy mô quá nhỏ so với nhu cầu nhập khẩu, dẫn đến thâm hụt thương mại gần 50 tỷ USD.

Bức tranh xuất nhập khẩu ASEAN 2025 cho thấy sự phân hóa rõ rệt về vai trò của từng quốc gia. Trong khi Singapore và Malaysia duy trì vị thế trong mảng công nghệ cao; Indonesia giàu có nhờ tài nguyên; thì Việt Nam nổi lên như một hiện tượng bứt phá toàn diện, hội tụ đủ các yếu tố: thu hút FDI tốt, quy mô xuất khẩu khổng lồ và giữ được thặng dư ổn định. Nếu duy trì được tốc độ này, bản đồ thương mại khu vực Đông Nam Á trong những năm tới sẽ còn chứng kiến nhiều sự xáo trộn thú vị.