Theo những dự báo mới nhất từ Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), năm 2026 sẽ đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong cấu trúc kinh tế của Đông Nam Á. Nếu như giai đoạn hậu Covid-19 từng chứng kiến sự hồi phục đồng loạt nhờ lực đẩy chung từ du lịch và xuất khẩu, thì giờ đây, "tuần trăng mật" đó đã kết thúc. Thay vào đó là một bức tranh đa sắc thái với sự phân hóa sâu sắc, nơi tốc độ tăng trưởng được định đoạt bởi nội lực và khả năng thích ứng với cấu trúc kinh tế mới.

Tâm điểm của sự bứt phá đang dịch chuyển mạnh mẽ về phía các nền kinh tế mới nổi giàu tiềm năng. Dẫn đầu đường đua khu vực là Philippines và Việt Nam, hai quốc gia được dự báo sẽ đạt mức tăng trưởng ấn tượng lần lượt là 5,7% và 5,6%. Giới quan sát quốc tế, bao gồm cả các phân tích từ Nikkei Asia hay Reuters, thường ví von đây là những "chú hổ mới" của châu Á nhờ tận dụng thành công lợi thế dân số vàng và sự dịch chuyển của dòng vốn FDI toàn cầu. Trong khi Philippines hưởng lợi lớn từ sức cầu nội địa khổng lồ và dòng kiều hối, thì Việt Nam tiếp tục khẳng định vị thế là mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng sản xuất thế giới. Bám sát ngay phía sau là "gã khổng lồ" Indonesia với mức tăng trưởng 4,9%, nhờ vào sự ổn định của thị trường tiêu dùng nội địa rộng lớn và tài nguyên phong phú.

Ở nhóm trung tâm, Malaysia và Campuchia duy trì nhịp độ tăng trưởng chừng mực ở mức 4%. Đây là con số phản ánh sự ổn định nhưng cũng cho thấy những thách thức nhất định trong việc tìm kiếm động lực bứt phá mới. Trong khi đó, các quốc gia như Myanmar, Lào hay Brunei đang phải đối mặt với những rào cản riêng biệt về cơ cấu kinh tế hoặc bất ổn nội tại, khiến mức dự báo tăng trưởng bị kìm hãm ở mức khiêm tốn từ 2,4% đến 3%.

Tuy nhiên, điểm nhấn đáng quan ngại nhất trong bức tranh kinh tế 2026 lại nằm ở nhóm cuối bảng, đặc biệt là trường hợp của Thái Lan. Theo IMF, nền kinh tế lớn thứ hai Đông Nam Á này được dự báo chỉ tăng trưởng 1,6%, mức thấp nhất toàn khu vực, thậm chí đứng sau cả Singapore (1,8%) - một quốc gia vốn đã phát triển và có quy mô kinh tế bão hòa. Sự chững lại này của Thái Lan không phải là ngẫu nhiên. Truyền thông quốc tế và ngay cả các phân tích nội bộ từ Thái Lan đều chỉ ra rằng "xứ sở chùa Vàng" đang mắc kẹt trong các vấn đề cấu trúc nghiêm trọng: dân số già hóa nhanh chóng trước khi kịp giàu, nợ hộ gia đình cao kỷ lục và sự chậm trễ trong việc chuyển đổi sang các ngành công nghiệp công nghệ cao.

Nhìn tổng thể, dự báo năm 2026 vẽ nên một ASEAN "đa tốc độ". Sự chênh lệch ngày càng nới rộng giữa nhóm dẫn đầu (Philippines, Việt Nam) và nhóm tụt hậu (Thái Lan) là minh chứng rõ nét cho thấy lợi thế phục hồi sau đại dịch đã cạn kiệt. Giờ đây, chỉ những quốc gia thực hiện cải cách cấu trúc mạnh mẽ, tận dụng tốt nguồn nhân lực trẻ và thu hút đầu tư chiến lược mới có thể duy trì được đà tăng trưởng bền vững trong kỷ nguyên đầy biến động này.