Năm 2025 chứng kiến những biến động sâu sắc trong cấu trúc tài chính của khu vực Đông Nam Á. Nhìn vào bức tranh thu chi ngân sách của 6 nền kinh tế lớn nhất ASEAN, chúng ta thấy rõ hai thái cực: một bên là xu hướng chấp nhận thâm hụt nặng nề để kích thích tăng trưởng, và một bên là sự bứt phá ngoạn mục về sức khỏe tài chính, nơi Việt Nam nổi lên như một điểm sáng rực rỡ nhất.

Xu hướng chung: Chấp nhận thâm hụt để nuôi dưỡng tăng trưởng

Đối với hầu hết các quốc gia trong khu vực, việc chi tiêu vượt quá mức thu (bội chi) là chiến lược chủ đạo trong năm 2025 nhằm đối phó với các áp lực kinh tế và đầu tư cho hạ tầng.

Indonesia tiếp tục khẳng định vị thế "anh cả" về quy mô với mức thu ngân sách đạt 163,6 tỷ USD. Tuy nhiên, để duy trì mức tăng trưởng GDP 5,11%, quốc gia vạn đảo này đã phải tung ra gói chi tiêu khổng lồ lên tới 205 tỷ USD, chấp nhận mức thâm hụt lớn nhất khu vực.

Trong khi đó, Thái Lan lại đang đối mặt với một bài toán hóc búa. Xứ sở Chùa Vàng ghi nhận mức tăng trưởng GDP thấp nhất nhóm (chỉ 2,4%), nhưng lại phải chi ra tới 110,3 tỷ USD trong khi chỉ thu về 83,7 tỷ USD. Khoảng trống tài khóa khổng lồ này cho thấy nền kinh tế Thái Lan đang phải dùng "thuốc trợ lực" từ ngân sách rất mạnh để tránh đình trệ.

Tương tự, hai quốc gia láng giềng là Malaysia và Philippines cũng duy trì chính sách tài khóa mở rộng. Malaysia thu 84,5 tỷ USD nhưng chi 104,3 tỷ USD (đạt tăng trưởng 5,2%), còn Philippines thu 76,1 tỷ USD và chi 103,1 tỷ USD (tăng trưởng 4,4%). Cả hai đều đang phải gánh những khoản thâm hụt đáng kể để tài trợ cho các đại dự án hạ tầng và an sinh xã hội.

Ngoại lệ hiếm hoi: Singapore và sự trỗi dậy của Việt Nam

Đi ngược lại với xu hướng vay mượn của khu vực, bản đồ tài chính ASEAN 2025 chỉ ghi nhận hai quốc gia có dòng tiền thặng dư (Thu lớn hơn Chi) là Singapore và Việt Nam.

Với nền tảng tài chính lõi vô cùng vững chắc, việc Singapore thu 98,2 tỷ USD và chi 93,4 tỷ USD (tăng trưởng 4,8%) là điều đã được dự báo trước. Tuy nhiên, "cơn địa chấn" thực sự mang tên Việt Nam.

Năm 2025, Việt Nam chính thức vượt qua cả Singapore, Thái Lan và Malaysia để vươn lên vị trí Á quân Đông Nam Á về quy mô thu ngân sách, đạt con số kỷ lục 106 tỷ USD (tương đương khoảng 2,65 triệu tỷ đồng). Đáng kinh ngạc hơn, khối lượng chi tiêu ngân sách của Việt Nam lại được kiểm soát cực kỳ hiệu quả ở mức 96,8 tỷ USD (khoảng 2,42 triệu tỷ đồng).

Nhờ số thu vượt dự toán quá mạnh mẽ vào cuối năm, kho bạc nhà nước đã tích lũy được một lượng "của để dành" khổng lồ chuyển nguồn sang các năm sau, tạo dư địa dư dả cho các siêu dự án hạ tầng như đường sắt tốc độ cao hay các sân vận động chuẩn World Cup mà không cần oằn mình gánh nợ.

Không chỉ xuất sắc về mặt cân đối thu chi, mức tăng trưởng GDP 8,02% của Việt Nam hoàn toàn áp đảo phần còn lại của khu vực (gấp hơn 3 lần Thái Lan và vượt xa Indonesia). Nó cho thấy Việt Nam không còn là quốc gia đang "chạy theo" các nước láng giềng. Với tốc độ tăng trưởng vô địch, quy mô thu ngân sách đứng thứ hai khu vực và một nền tảng tài khóa cực kỳ lành mạnh, Việt Nam đang nắm giữ những "quân bài" mạnh nhất để tự tin thiết lập luật chơi mới, bỏ xa các đối thủ truyền thống trong chặng đường tiến lên quốc gia thu nhập cao.