Ngành thủy điện Việt Nam đang bước vào giai đoạn tái đầu tư và mở rộng công suất để đáp ứng nhu cầu điện tăng trưởng nhanh. Bên cạnh các dự án mới, nhiều công trình lớn đã và đang nâng cấp hàng loạt tổ máy, giúp tăng thêm hàng nghìn MW cho hệ thống điện quốc gia. Dưới đây là bức tranh tổng quan 5 nhà máy thủy điện lớn nhất Việt Nam sau khi mở rộng.

1. Thủy điện Sơn La – Hướng tới 3.200 MW sau mở rộng

Thủy điện Sơn La, hoàn thành năm 2012, hiện có công suất 2.400 MW và là một trong những công trình thủy điện quan trọng nhất của cả nước. Dự án mở rộng Sơn La đang được nghiên cứu, với mục tiêu nâng công suất lên khoảng 3.200 MW nhờ bổ sung các tổ máy mới và tối ưu dòng chảy.

Đây được xem là dự án chiến lược, bởi Sơn La đóng vai trò điều tiết nước quan trọng cho cả hệ thống sông Đà. Sau mở rộng, sản lượng dự kiến tăng thêm hàng tỷ kWh mỗi năm, góp phần tăng độ ổn định cho hệ thống điện miền Bắc.

2. Thủy điện Hòa Bình – Gần hoàn tất mở rộng lên 2.400 MW

Thủy điện Hòa Bình – vận hành từ năm 1994 – hiện có công suất 1.920 MW và là nhà máy thủy điện lớn thứ hai cả nước. Dự án mở rộng gồm 2 tổ máy mới công suất 480 MW, nâng tổng công suất sau mở rộng lên 2.400 MW.

Theo tiến độ, Hòa Bình mở rộng đang bước vào giai đoạn hoàn thiện cuối, dự kiến đưa vào vận hành trong năm nay. Khi hoạt động, Hòa Bình mở rộng sẽ tăng sản lượng thêm khoảng 500–600 triệu kWh/năm và cải thiện khả năng đáp ứng phụ tải cao điểm.

3. Thủy điện Lai Châu – Đã hoàn thành mở rộng lên 1.600 MW

Hoàn thành năm 2016, thủy điện Lai Châu hiện có công suất 1.200 MW. Dự án mở rộng đang trong giai đoạn nghiên cứu, với phương án bổ sung thêm một số tổ máy để nâng công suất lên 1.600 MW.

Lai Châu nằm cuối hệ thống bậc thang thủy điện sông Đà, vì vậy việc mở rộng sẽ tối ưu hóa vận hành liên hoàn Sơn La – Hòa Bình – Lai Châu, nâng hiệu quả khai thác dòng chảy và giúp tăng thêm hàng trăm triệu kWh mỗi năm.

4. Thủy điện Ialy – Đang triển khai mở rộng lên 1.080 → 1.280 MW

Thủy điện Ialy (2002) có công suất 1.080 MW và hiện là nhà máy thủy điện lớn nhất khu vực miền Trung – Tây Nguyên. Dự án mở rộng Ialy đã hoàn thành, gồm 2 tổ máy 180 MW, nâng tổng công suất sau mở rộng lên 1.400 MW.

Ialy mở rộng đã hoàn thành trong năm 2024, góp phần giải tỏa công suất năng lượng tái tạo ở Tây Nguyên và đảm bảo an ninh điện khu vực.

5. Thủy điện Huội Quảng – Kế hoạch tăng từ 520 MW lên 780 MW

Huội Quảng, đi vào vận hành năm 2016, hiện có công suất 520 MW. Dự án mở rộng, nếu được phê duyệt, sẽ nâng công suất lên 780 MW bằng cách bổ sung thêm tổ máy và cải thiện hệ thống dẫn dòng.

Huội Quảng – cùng Bản Chát và Nam Chiến – tạo thành cụm thủy điện lớn ở Tây Bắc, đóng vai trò quan trọng trong cân bằng phụ tải mùa mưa và tăng năng lực truyền tải qua trục Sơn La – Nậm Nhùn.

Thủy điện mở rộng: Lời giải cho giai đoạn nhu cầu điện tăng mạnh

Theo số liệu năm 2024, sản lượng điện từ thủy điện đạt 89 tỷ kWh, chiếm khoảng 29% tổng sản lượng toàn hệ thống. Việc mở rộng các nhà máy lớn như Sơn La, Hòa Bình, Ialy, Lai Châu hay Huội Quảng được xem là giải pháp cấp thiết nhằm:

• Tăng công suất phủ đỉnh cho hệ thống điện quốc gia
• Giảm phụ thuộc vào nhiệt điện than
• Tối ưu vận hành bậc thang thủy điện
• Bổ sung nguồn điện sạch, ổn định và chi phí thấp
• Tăng khả năng tích hợp năng lượng tái tạo

Khi các dự án này hoàn tất, Việt Nam sẽ có thêm gần 2.000 MW thủy điện mới, tạo nền tảng vững chắc cho an ninh năng lượng giai đoạn 2025–2035.