Khu vực Đông Nam Á đang chứng kiến một “cuộc đua thầm lặng” dưới lòng biển, khi cạnh tranh chiến lược trên biển ngày càng gay gắt. Các quốc gia không chỉ đầu tư vào tàu chiến mặt nước mà còn tập trung phát triển lực lượng tàu ngầm – những “sát thủ vô thanh” đầy uy lực.

Theo dữ liệu đến năm 2025, Việt Nam sở hữu hạm đội tàu ngầm lớn nhất khu vực với khoảng 9 chiếc (bao gồm 6 tàu Kilo 636 và các tàu mini), vượt qua Singapore, Indonesia, Myanmar và Malaysia. Lực lượng này bắt đầu được hình thành từ năm 2009 với hợp đồng mua sáu tàu Kilo 636 từ Nga, biên chế tại Lữ đoàn tàu ngầm 189 ở Cam Ranh. Những tàu ngầm này trang bị ngư lôi hạng nặng, tên lửa hành trình chống hạm và hệ thống định vị thủy âm hiện đại, tạo năng lực răn đe đáng kể cho Việt Nam.

Trong khi Việt Nam dẫn về số lượng, Singapore dẫn đầu về công nghệ với tàu ngầm Invincible-class (Type 218SG) của Đức, trang bị hệ thống AIP cho phép hoạt động liên tục dưới biển hàng tuần. Hai tàu đầu tiên đã hoạt động từ năm 2024, hai chiếc còn lại dự kiến bàn giao đầu thập kỷ 2030, củng cố vị thế tiên tiến nhất ASEAN.

Indonesia vận hành ba tàu Nagapasa-class và một Type 209, đồng thời ký hợp đồng mua hai tàu Scorpène từ Pháp, hướng tới 10 tàu ngầm vào năm 2029. Malaysia duy trì hai tàu Scorpène nhằm bảo vệ vùng đặc quyền kinh tế, trong khi Myanmar mới gia nhập với một Kilo đã qua sử dụng và một Type 35B.

Ngược lại, Thái Lan, Campuchia và Philippines hiện vẫn chưa tham gia mạnh mẽ. Thái Lan gặp khó khăn với dự án tàu Yuan S26T, Campuchia tập trung vào lực lượng ven bờ, còn Philippines chuẩn bị bước vào kỷ nguyên tác chiến ngầm với BRP Poseidon và kế hoạch mua tàu Scorpène hoặc Dosan Ahn Chang-ho class.

Các chuyên gia đánh giá, thập kỷ tới sẽ chứng kiến “hiện đại hóa ngầm” trong ASEAN với công nghệ tự hành, AIP và pin lithium-ion. Nếu xu hướng này tiếp tục, Biển Đông và vùng biển lân cận sẽ không chỉ là nơi giao thương nhộn nhịp mà còn trở thành “đấu trường thầm lặng” của các lực lượng tàu ngầm, trong đó Việt Nam hiện vẫn giữ vị trí dẫn đầu.