Dù sở hữu diện tích khiêm tốn, chỉ tương đương một phần nhỏ so với Hà Nội hay TP.HCM, và dân số vỏn vẹn 6 triệu người, Singapore vẫn được ví như "hạt tiêu" của Đông Nam Á – nhỏ bé nhưng đầy quyền uy. Sức mạnh kinh tế thuộc hàng top đầu khu vực của quốc đảo này không đến từ tài nguyên thiên nhiên, mà bắt nguồn từ chiến lược định vị tài tình để trở thành một trung tâm (Hub) kết nối mọi dòng chảy, từ hàng hóa, tài chính cho đến tri thức.

Từ thương cảng chiến lược đến bá chủ logistics

Tận dụng lợi thế "trời ban" nằm tại cực nam bán đảo Mã Lai - điểm giao thoa huyết mạch giữa Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương, Singapore đã sớm giữ vai trò thương cảng quan trọng từ thời thuộc địa. Ngay sau khi tách ra hoạt động độc lập vào năm 1965, chính phủ nước này đã quyết đoán lựa chọn vận tải và logistics làm xương sống cho nền kinh tế.

Quyết sách đó đã kiến tạo nên một Singapore hiện đại với hệ thống cảng nước sâu vận chuyển hàng hóa lớn thứ hai hành tinh và những bến du thuyền sầm uất. Minh chứng rõ nét cho vai trò này là việc phần lớn hàng hóa xuất khẩu chủ lực của Việt Nam như dệt may, da giày hay nông sản khi muốn xuất sang các thị trường xa như Mỹ hay Châu Âu đều phải được tập kết (transshipment) tại cảng Singapore để chuyển sang các tàu mẹ (mother vessel) có trọng tải khổng lồ.

Không chỉ làm chủ mặt biển, "Sư tử biển" còn thống trị bầu trời với sân bay Changi và hãng hàng không quốc gia Singapore Airlines. Được xem là hình mẫu mà sân bay Long Thành (Việt Nam) đang hướng tới, Changi đã trở thành trạm trung chuyển không thể thay thế của khu vực, nơi các hãng bay danh tiếng như Qantas, Emirates hay Saudia chọn làm điểm dừng chân chiến lược trước khi tỏa đi khắp năm châu. Với nhiều hành khách Việt, các chặng bay dài đi Úc hay Bắc Mỹ thường được ưu tiên chọn quá cảnh tại Singapore để tận hưởng dịch vụ mua sắm và nghỉ ngơi đẳng cấp, thay vì bay thẳng hoặc quá cảnh ở các sân bay khác.

"Két sắt" và đại bản doanh của những gã khổng lồ

Trên nền tảng hạ tầng logistics vững chắc, Singapore khôn khéo nâng cấp vị thế để trở thành trung tâm thương mại và tài chính tầm cỡ thế giới, được ví von ngang hàng với New York của Mỹ. Bằng cách nới lỏng pháp lý và kiến tạo môi trường đầu tư hấp dẫn, quốc gia này đã trải thảm đỏ mời gọi thành công các tập đoàn đa quốc gia như Apple, Meta, Google hay FedEx đến đặt trụ sở khu vực. Điều này dẫn đến thực tế là nhiều nhân sự cấp cao người Việt làm việc cho các tập đoàn công nghệ lớn (Big Tech) phụ trách thị trường Việt Nam nhưng lại làm việc tại văn phòng Singapore.

Sức ảnh hưởng của Singapore lớn đến mức giá xăng dầu tại Việt Nam cũng phải tham chiếu từ thị trường này. Cụ thể, trong mỗi kỳ điều hành giá (thường là 10 ngày/lần), Liên Bộ Công Thương - Tài chính đều phải căn cứ vào giá bình quân của thành phẩm xăng dầu giao dịch trên thị trường Singapore (giá MOPS) để quyết định mức tăng giảm giá bán lẻ trong nước.

Thậm chí, nhiều doanh nghiệp lớn của Việt Nam hay các quỹ đầu tư quốc tế đều xem sàn chứng khoán Singapore là một bệ phóng lý tưởng để huy động vốn và vươn ra biển lớn. Không chỉ các tập đoàn lớn, ngay cả các startup "kỳ lân" công nghệ gốc Việt như Sky Mavis (cha đẻ game Axie Infinity) hay các dự án blockchain đình đám cũng chọn đặt trụ sở pháp lý (Holding Company) tại Singapore để dễ dàng tiếp cận dòng vốn mạo hiểm toàn cầu.

Cái nôi của tri thức và sự kiện toàn cầu

Tuy nhiên, để vận hành những guồng máy kinh tế phức tạp nói trên, người Singapore hiểu rằng tài nguyên quý giá nhất chính là con người. Do đó, quốc đảo này đã dồn lực để trở thành "thánh địa" giáo dục của châu Á. Với chính sách song ngữ lấy tiếng Anh làm chủ đạo, Singapore sở hữu những đại học top đầu thế giới năm 2025 như NUS (hạng 8) và NTU (hạng 15), đồng thời thu hút các cơ sở đào tạo danh tiếng từ châu Âu như INSEAD hay Đại học Kỹ thuật Munich về đặt cơ sở. Đây chính là lò đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, nơi thu hút rất nhiều du học sinh xuất sắc từ Việt Nam sang học tập và làm việc. Trong đó, học bổng ASEAN (ASEAN Scholarship) do chính phủ Singapore tài trợ cho học sinh trung học Việt Nam luôn là một trong những học bổng danh giá và cạnh tranh khốc liệt nhất.

Mảnh ghép cuối cùng hoàn thiện bức tranh thịnh vượng này là vị thế của một trung tâm sự kiện hàng đầu. Tận dụng hạ tầng và vị trí địa lý, Singapore liên tục thu hút dòng tiền khổng lồ từ các buổi hòa nhạc của siêu sao quốc tế hay các triển lãm quy mô lớn – điều mà người hâm mộ Việt Nam vẫn luôn ao ước có được tại sân nhà. Ví dụ điển hình nhất là thương vụ độc quyền tổ chức "The Eras Tour" của Taylor Swift vào tháng 3/2024 hay giải đua xe công thức 1 (F1 Singapore Grand Prix) hàng năm, khiến hàng chục nghìn khán giả Việt Nam chấp nhận chi khoản tiền lớn cho vé máy bay và khách sạn để sang Singapore tham dự.

Nhìn lại hành trình phát triển, có thể thấy thành công của Singapore không đến từ may mắn. Đó là kết quả của một tầm nhìn dài hạn và sự nỗ lực bền bỉ để đưa một quốc gia nhỏ bé hòa nhập sâu rộng, trở thành mắt xích không thể thay thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu.