Ngành lúa gạo Thái Lan, vốn tự hào với các giống gạo thơm truyền thống, đang đứng trước nguy cơ khủng hoảng khi giống lúa Jasmine 85 có nguồn gốc từ Việt Nam đang "làm mưa làm gió" trên đồng ruộng và thị trường nước này. Các nhà xuất khẩu gạo Thái Lan (TREA) đã đưa ra cảnh báo về nguy cơ tuyệt chủng của các giống lúa địa phương do nông dân ồ ạt chuyển đổi.

Lợi Nhuận Cao Áp Đảo Lòng Yêu Nước

Giống lúa Jasmine 85, tại Thái Lan được gọi là Khao Hom Phuang, trở thành lựa chọn hàng đầu của nông dân Thái Lan nhờ những lợi thế vượt trội về mặt kinh tế:

• Năng suất cao: Jasmine 85 cho năng suất từ 1.200 đến 1.500 kg/rai (0,16 ha), cao hơn đáng kể so với chỉ 800 đến 900 kg/rai của giống Pathum Thani truyền thống.
• Thời gian sinh trưởng ngắn: Giống lúa Việt Nam chỉ mất 90 đến 100 ngày để thu hoạch, cho phép trồng quanh năm, trong khi lúa nội địa Thái Lan cần tới bốn tháng và chỉ gieo được một vụ mỗi năm.

Theo Chủ tịch TREA Charoen Laothamatas, hiện nay, khoảng 80% gạo đóng gói bán trên thị trường Thái Lan được sản xuất từ lúa Jasmine 85, khiến gạo thơm Pathum Thani gần như biến mất khỏi kệ hàng. Nông dân Thái chấp nhận rủi ro pháp lý (vì giống này chưa được đăng ký chính thức) để đổi lấy lợi nhuận cao hơn và sự ưa chuộng của thị trường.

Thách Thức Đối Với Vị Thế Xuất Khẩu Gạo Thái Lan

Tình trạng này diễn ra trong bối cảnh vị thế của Thái Lan trên thị trường gạo toàn cầu đang suy giảm. Theo USDA, sản lượng gạo Thái Lan năm 2023 chỉ chiếm gần 4% toàn cầu, xếp sau nhiều cường quốc lúa gạo Châu Á khác. Thậm chí, Việt Nam được dự báo sẽ vượt Thái Lan để giữ vị trí thứ hai thế giới về xuất khẩu gạo vào năm 2025, chỉ sau Ấn Độ.

Các hiệp hội nông nghiệp Thái Lan cảnh báo nông dân không nên quá phụ thuộc, nhưng Chủ tịch Hiệp hội Nông dân trồng lúa Thái Lan Suthep Khongmak khẳng định: "Nếu muốn nông dân ngừng trồng Jasmine 85, nhà nước phải phát triển được giống có năng suất và khả năng chống sâu bệnh tương đương, chứ không thể chỉ kêu gọi."

Giống lúa Jasmine 85, được Việt Nam chọn lọc và thuần hóa thành công từ giống nhập khẩu năm 1992, đã trở thành hiện tượng "gây bão" tại Thái Lan, cho thấy sự ưu việt của các giống lúa được cải tiến phù hợp với điều kiện canh tác và nhu cầu thị trường hiện đại.