Ngành công nghiệp ô tô Thái Lan đang bước vào giai đoạn khó khăn nhất kể từ khi nước này bắt đầu sản xuất ô tô năm 1961. Không chỉ chịu tác động của kinh tế toàn cầu chậm lại, ngành còn đối mặt áp lực cùng lúc từ thuế quan mới của Mỹ, sự trỗi dậy của các hãng xe Trung Quốc và mục tiêu phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) bị rút ngắn thời hạn.

Tác động từ thuế của Mỹ và cạnh tranh toàn cầu

Theo Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế Kasikorn, các loại linh kiện thuộc danh mục Section 232 xuất sang Mỹ — chiếm tới 89% kim ngạch xuất khẩu ô tô và linh kiện của Thái Lan sang thị trường này — bị áp thuế bổ sung 25% cùng thuế MFN. Một số linh kiện khác cũng chịu mức thuế tăng thêm 19%. Xuất khẩu xe nguyên chiếc gần như dừng hẳn trong vài tháng gần đây.

Tuy nhiên, nguy cơ lớn hơn nằm ở tác động gián tiếp: Nhật Bản và Hàn Quốc — những nước phụ thuộc mạnh vào thị trường Mỹ — đang phải tìm đầu ra mới, khiến các thị trường Trung Đông, châu Âu và châu Phi trở nên cạnh tranh khốc liệt hơn, đúng vào những nơi Thái Lan cũng đang xuất khẩu.

Dù vậy, một số mặt hàng như lốp ô tô cỡ nhỏ của Thái Lan vẫn tăng trưởng tốt nhờ lợi thế chi phí và chất lượng.

Xe Trung Quốc gây sức ép, doanh số xe Thái liên tục giảm

Sự bùng nổ của xe Trung Quốc, đặc biệt là xe điện (BEV), đang làm thay đổi nhanh cấu trúc thị trường Thái Lan. Chiến lược giảm giá mạnh khiến người tiêu dùng chuyển sang xe điện nhiều hơn: tỷ trọng BEV tăng từ 12% lên 18% chỉ trong một năm, PHEV từ 1% lên 4%. Thị phần của xe Trung Quốc dự kiến tăng lên 22%, trong khi xe Nhật giảm từ 87% xuống còn khoảng 78%.

Nhu cầu yếu và cạnh tranh gia tăng khiến doanh số ô tô tại Thái Lan năm nay được dự báo giảm còn 600.000 xe, thấp hơn nhiều so với thời kỳ đỉnh cao 800.000–1.000.000 xe mỗi năm. Xuất khẩu cũng có thể giảm còn khoảng 920.000 xe do các thị trường chính như Australia và ASEAN tăng nhập xe BEV từ Trung Quốc.

Sức ép từ mục tiêu Net Zero và yêu cầu tiêu chuẩn xanh

Thái Lan đang chịu áp lực lớn khi nhiều nước siết chặt tiêu chuẩn khí thải, đặc biệt Australia. Nếu tiếp tục phụ thuộc vào xe động cơ đốt trong, chi phí tuân thủ tiêu chuẩn sẽ tăng mạnh và nguy cơ xe xuất khẩu bị từ chối ngày càng rõ.

Chính phủ Thái Lan mới đây đẩy nhanh mục tiêu Net Zero từ năm 2065 lên 2050, đồng thời đặt mục tiêu 30% xe sản xuất trong nước là xe điện vào năm 2030. Tuy vậy, giới chuyên môn cảnh báo mục tiêu chỉ khả thi nếu Thái Lan ban hành luật khí sạch, đẩy mạnh giảm phát thải trong sản xuất và giao thông — hai lĩnh vực thải ra gần 90 triệu tấn CO₂ mỗi năm.

Thái Lan cần tăng tốc chuyển đổi sang xe điện

Để không tụt lại, Thái Lan được khuyến nghị tiếp tục hỗ trợ chuyển đổi từ xe xăng sang xe điện thông qua ưu đãi thuế, các chương trình đổi xe cũ lấy xe điện mới và điều chỉnh phí sử dụng xe lâu năm. Cơ sở hạ tầng cũng là điểm yếu lớn: tính đến giữa năm 2025, Thái Lan chỉ có hơn 11.600 trạm sạc, tương đương 21 xe cho mỗi đầu sạc — thấp hơn rất nhiều so với chuẩn châu Âu.

Ngoài ra, việc mở rộng năng lượng tái tạo cũng cấp thiết, bởi tỷ lệ điện sạch hiện mới đạt hơn 20%. Để đáp ứng nhu cầu của một nền kinh tế vận hành bằng xe điện, tỷ lệ này cần tăng lên 100% vào năm 2050.