Năm 2021, tạp chí The Economist từng gây chấn động với trang bìa giật tít “The Most Dangerous Place on Earth” (Nơi nguy hiểm nhất trên Trái đất), kèm hình ảnh bản đồ Đài Loan nằm trong màn hình radar. Đến năm 2025, nhận định này vẫn chưa hề hạ nhiệt, thậm chí còn trở nên căng thẳng hơn trong bối cảnh địa chính trị toàn cầu biến động.

Tại sao một hòn đảo nhỏ bé lại trở thành tâm điểm của thế giới? Câu trả lời nằm ở sự giao thoa giữa nguy cơ chiến tranh và tầm quan trọng kinh tế không thể thay thế.

Căng thẳng địa chính trị và "Cửa sổ 2027"

Đài Loan, tên chính thức là Trung Hoa Dân Quốc, từ lâu đã nằm trong thế đối đầu về tư tưởng chính trị với Trung Quốc đại lục. Bắc Kinh luôn coi hòn đảo này là một phần lãnh thổ không thể tách rời và không loại trừ khả năng sử dụng vũ lực để thống nhất.

Giới quan sát quân sự quốc tế vẫn thường nhắc đến cảnh báo của cựu Đô đốc Philip S. Davidson (Mỹ) về khả năng Trung Quốc có thể thực hiện hành động quân sự với Đài Loan vào khoảng năm 2027. Khi mốc thời gian này đang đến gần, các hoạt động quân sự quanh eo biển Đài Loan ngày càng gia tăng tần suất, biến nơi đây thành một "ngòi nổ" có thể kích hoạt xung đột quy mô lớn bất cứ lúc nào.

Tại sao thế giới không thể "bỏ mặc" Đài Loan?

Nếu xung đột nổ ra, đó không chỉ là chuyện riêng của khu vực Đông Á. Cả thế giới sẽ chao đảo, chủ yếu vì một lý do: Công nghệ bán dẫn.

Đài Loan là trái tim của ngành điện tử toàn cầu. Đây là quê hương của TSMC (Taiwan Semiconductor Manufacturing Company) - công ty sản xuất chip theo hợp đồng lớn nhất và hiện đại nhất thế giới. Từ điện thoại iPhone, máy bay chiến đấu F-35, cho đến các hệ thống AI tiên tiến nhất của Nvidia hay OpenAI, tất cả đều phụ thuộc vào những con chip "Made in Taiwan".

Mỹ và động thái củng cố "Pháo đài Silicon"

Trước đây, Mỹ tập trung đầu tư thương mại, nhưng trong bối cảnh năm 2024-2025, sự hỗ trợ đã chuyển dịch mạnh mẽ sang lĩnh vực quốc phòng để bảo vệ chuỗi cung ứng quan trọng này. Thay vì các tin tức về việc mở văn phòng nghiên cứu đơn thuần, tiêu điểm hiện tại là các gói viện trợ quân sự chưa từng có.

Gần đây nhất, Mỹ đã phê duyệt các gói bán vũ khí trị giá hàng tỷ USD cho Đài Loan, bao gồm:

• Hệ thống tên lửa phòng không tiên tiến (NASAMS) đã được kiểm chứng hiệu quả tại Ukraine.
• Các hệ thống radar cảnh báo sớm và giám sát bờ biển.
• Gói viện trợ quân sự trực tiếp (FMF) nhằm tăng cường khả năng phòng thủ phi đối xứng của hòn đảo.

Động thái này cho thấy Mỹ và các đồng minh phương Tây quyết tâm duy trì nguyên trạng eo biển Đài Loan, bởi sự sụp đổ của Đài Loan đồng nghĩa với việc phương Tây mất quyền kiểm soát công nghệ tương lai.

"Gã khổng lồ" trên một hòn đảo nhỏ

Điều thú vị là Đài Loan có diện tích rất khiêm tốn, chỉ khoảng 36.000 km², tức là chỉ bằng khoảng 1/9 diện tích Việt Nam. Tuy nhiên, diện tích nhỏ lại tạo ra một hệ sinh thái công nghiệp cực kỳ cô đặc và hiệu quả. Các nhà máy, chuỗi cung ứng nằm sát cạnh nhau giúp tối ưu hóa tốc độ sản xuất và vận chuyển.

Về kinh tế, Đài Loan tiếp tục là một ngoại lệ đáng kinh ngạc:

• Thống trị ngành bán dẫn: Tính đến năm 2024, Đài Loan nắm giữ hơn 60% thị phần sản xuất chip toàn cầu và đặc biệt chiếm hơn 90% thị phần chip tiên tiến nhất (dưới 7nm). Các tên tuổi như TSMC, UMC hay PSMC là những trụ cột không thể thay thế.
• Tăng trưởng nhờ cơn sốt AI: Trong khi nhiều nền kinh tế lớn chật vật sau đại dịch và lạm phát, GDP của Đài Loan năm 2024 ước tính tăng trưởng vượt mức 3-4% (số liệu dự báo từ các viện kinh tế lớn), động lực chính đến từ nhu cầu bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI).

Động lực tăng trưởng mới: Không chỉ là xe điện, mà là AI

Nếu như vài năm trước, xe điện (EV) là động lực chính, thì bước sang năm 2025, AI (Trí tuệ nhân tạo) và HPC (Máy tính hiệu năng cao) mới là "mỏ vàng" của Đài Loan.

• Cơn khát chip AI: Sự trỗi dậy của ChatGPT và các mô hình ngôn ngữ lớn khiến nhu cầu chip xử lý AI (GPU) tăng vọt. Hầu hết các con chip này được thiết kế bởi Nvidia hay AMD, nhưng chỉ có TSMC của Đài Loan mới đủ năng lực chế tạo chúng.
• Hệ sinh thái xe điện vẫn mạnh: Các công ty Đài Loan như Foxconn (Hon Hai), Pegatron, Quanta vẫn là đối tác quan trọng cung cấp linh kiện cho Tesla và các hãng xe điện mới nổi, từ màn hình điều khiển, hệ thống sạc đến bộ điều khiển trung tâm.

Xét về địa chính trị, Đài Loan quả thực là một trong những nơi nguy hiểm nhất thế giới với nguy cơ xung đột thường trực. Tuy nhiên, xét về kinh tế và công nghệ, hòn đảo này là "yết hầu" của nhân loại trong kỷ nguyên số.

Việc nắm giữ hơn 90% năng lực sản xuất chip cao cấp khiến Đài Loan có một tấm khiên bảo vệ vô hình, thường được gọi là "Silicon Shield" (Lá chắn Silicon). Bởi lẽ, bất kỳ hành động quân sự nào làm tổn hại đến các nhà máy tại đây cũng sẽ khiến nền kinh tế toàn cầu - bao gồm cả Trung Quốc và Mỹ - rơi vào thảm họa ngay lập tức.