Năm 2025 dự kiến sẽ là cột mốc lịch sử của ngành kỹ thuật cầu đường thế giới khi hai siêu dự án cầu dây văng tại Bắc Mỹ và Trung Quốc cùng về đích. Một bên là biểu tượng của sự kết nối kinh tế chiến lược trị giá 6,4 tỷ USD giữa Mỹ - Canada, một bên là "con quái vật" phá vỡ mọi kỷ lục về quy mô trên sông Dương Tử. Cuộc so sánh giữa cầu Gordie Howe và cầu Changtai không chỉ là chuyện của bê tông và cốt thép, mà còn là bức tranh tương phản về tư duy phát triển hạ tầng giữa Đông và Tây.

Changtai: "Gã khổng lồ" phá vỡ mọi giới hạn

Nếu xét về quy mô vật lý và độ phức tạp kỹ thuật, cầu Changtai (Thường Thái) của Trung Quốc đang thể hiện sự áp đảo tuyệt đối. Bắc qua dòng sông Dương Tử hùng vĩ, công trình này được giới chuyên môn gọi là "siêu cầu" (super-bridge) khi tích hợp cả đường bộ cao tốc, đường bộ thường và đường sắt trên cùng một kết cấu.

Với nhịp chính dài tới 1.208 mét, Changtai sẽ trở thành cầu dây văng có nhịp chính dài nhất thế giới ở phân khúc cầu kết hợp đường sắt và đường bộ. Chiều cao cột tháp lên tới 352 mét – cao hơn cả tháp Eiffel – là một thách thức không tưởng về khí động học và chịu lực.

Điều đáng kinh ngạc nhất nằm ở bài toán kinh tế. Dù sở hữu tổng chiều dài hơn 10,3 km, quy mô 10 làn xe (chia làm 2 tầng) cộng thêm 2 làn đường sắt, nhưng tổng vốn đầu tư của Changtai chỉ dừng lại ở mức ~4 tỷ USD. Con số này phản ánh năng lực tối ưu hóa chi phí và tốc độ thi công thần tốc của các nhà thầu Trung Quốc như China Railway Major Bridge Engineering Group. Dự kiến khánh thành vào tháng 9/2025, Changtai sẽ là mảnh ghép quan trọng trong mạng lưới giao thông chằng chịt của tỉnh Giang Tô.

Gordie Howe: Đắt đỏ, tinh tế và mạch máu kinh tế Bắc Mỹ

Ở bên kia bán cầu, cầu quốc tế Gordie Howe nối liền Detroit (Mỹ) và Windsor (Canada) mang một sứ mệnh khác. Dù chiều dài toàn tuyến chỉ 2,5 km và nhịp chính 853 mét (khiêm tốn hơn nhiều so với Changtai), nhưng dự án này lại có vốn đầu tư lên tới ~6,4 tỷ USD – gấp rưỡi đối thủ Trung Quốc.

Tại sao một cây cầu nhỏ hơn lại đắt hơn nhiều đến vậy? Câu trả lời nằm ở vị trí địa chính trị và yêu cầu kỹ thuật đặc thù. Gordie Howe không chỉ là một cây cầu, nó là cửa ngõ biên giới bận rộn nhất Bắc Mỹ, đòi hỏi hệ thống an ninh, kiểm soát hải quan và công nghệ thông minh cực kỳ tốn kém. Chi phí nhân công, giải phóng mặt bằng và các tiêu chuẩn môi trường khắt khe tại Bắc Mỹ cũng đẩy giá thành lên cao.

Tuy nhiên, Gordie Howe lại ghi điểm tuyệt đối về mặt thẩm mỹ và ý nghĩa văn hóa. Lấy cảm hứng từ môn thể thao "quốc hồn quốc túy" của Canada và Bắc Mỹ, hình dáng tổng thể của cầu gợi nhớ đến một cú đánh khúc côn cầu (hockey), với các chân tháp tạo độ cong tinh tế. Được thi công bởi liên danh các nhà thầu hàng đầu phương Tây như Dragados và Fluor, cây cầu dự kiến hoàn thành vào cuối năm 2025 này sẽ giải tỏa áp lực cho cầu Ambassador già cỗi, khơi thông dòng chảy thương mại hàng trăm tỷ USD mỗi năm.

Bảng cân đối: Hiệu quả hay Quy mô?

Đặt hai công trình lên bàn cân, ta thấy rõ hai triết lý xây dựng khác biệt:

• Về chi phí: Trung Quốc tiếp tục chứng minh là "công xưởng xây dựng" của thế giới khi xây dựng một công trình phức tạp gấp bội (dài hơn gấp 4 lần, cao hơn 130m, tích hợp đường sắt) nhưng chi phí chỉ bằng 2/3 so với dự án tại Mỹ.
• Về công năng: Cầu Changtai hướng tới việc giải quyết bài toán giao thông đại chúng khổng lồ (đa phương thức), trong khi Gordie Howe tập trung vào chất lượng dịch vụ logistics và an ninh biên giới chất lượng cao.
• Về kỹ thuật: Cả hai đều là những kiệt tác. Changtai thách thức giới hạn vật lý về độ dài nhịp dây văng chịu tải trọng nặng (tàu hỏa), còn Gordie Howe là đỉnh cao của thiết kế bền vững và thẩm mỹ kiến trúc hiện đại.

Kết luận

Năm 2025, khi cả hai cây cầu cùng cắt băng khánh thành, thế giới sẽ được chứng kiến hai định nghĩa khác nhau về "kỳ quan". Một Changtai sừng sững khẳng định sức mạnh chinh phục thiên nhiên của phương Đông, và một Gordie Howe hiện đại, đắt đỏ khẳng định vị thế kinh tế của phương Tây. Dù thắng hay thua trong cuộc đua về con số, người hưởng lợi cuối cùng vẫn là nền kinh tế và người dân của các quốc gia sở hữu chúng.