Ngành cơ khí điện lực Việt Nam vừa thiết lập một cột mốc lịch sử mới khi Tổng công ty Thiết bị điện Đông Anh (EEMC) chế tạo và đóng điện thành công máy biến áp 500kV với công suất lớn nhất từ trước đến nay. Thành tựu này không chỉ đưa Việt Nam trở thành quốc gia đầu tiên tại Đông Nam Á làm chủ hoàn toàn công nghệ thiết bị điện siêu cao áp, mà còn khẳng định bản lĩnh của trí tuệ Việt trong việc đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia.

Cột mốc lịch sử tại trạm 500kV Hòa Bình

Đúng 22h45 ngày 14/12/2025, không khí căng thẳng tại Trạm biến áp 500kV Hòa Bình (Phú Thọ) vỡ òa trong niềm vui sướng của hàng trăm kỹ sư và công nhân. Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia (EVNNPT) phối hợp cùng EEMC đã chính thức đóng điện thành công tổ máy biến áp 500kV – 3x300 MVA (tổng công suất 900 MVA).

Đây không chỉ là một thao tác kỹ thuật thông thường, mà là thời khắc đánh dấu sự vận hành chính thức của "siêu phẩm" công nghệ do chính bàn tay, khối óc người Việt thiết kế và chế tạo. Việc đưa tổ máy này vào vị trí AT2 đã giúp nâng công suất của trạm 500kV Hòa Bình từ 900 MVA lên 1.350 MVA. Sự nâng cấp mang tính chiến lược này sẽ giải quyết bài toán giải tỏa công suất cho các nhà máy thủy điện khu vực Tây Bắc, đồng thời đảm bảo dòng điện ổn định, liên tục cho thủ đô Hà Nội và các vùng phụ cận.

Hành trình hiện thực hóa khát vọng tự chủ

Để có được giây phút đóng điện lịch sử ấy là cả một hành trình dài đầy nỗ lực. Ngược dòng thời gian về tháng 12/2024, EEMC đã tổ chức lễ xuất xưởng và gắn biển công trình chào mừng 70 năm ngày truyền thống ngành Điện lực Việt Nam. Đây là kết quả của Dự án khoa học công nghệ cấp Quốc gia "Hoàn thiện thiết kế, công nghệ chế tạo tổ máy biến áp lực 500kV - 3x300 MVA" được Bộ Khoa học và Công nghệ tin tưởng giao phó.

Nhận thấy nhu cầu cấp thiết của lưới điện quốc gia khi các máy biến áp công suất nhỏ (3x150 MVA, 3x200 MVA) dần không còn đáp ứng được phụ tải, EEMC đã quyết tâm đi tắt đón đầu. Doanh nghiệp đã đầu tư mạnh mẽ vào việc nâng cấp nhà xưởng, xây dựng phòng thí nghiệm 500kV hiện đại và huy động đội ngũ kỹ sư tinh nhuệ nhất. Từ tháng 9/2024, quá trình sản xuất đã diễn ra khẩn trương nhưng thận trọng dưới sự giám sát nghiêm ngặt, đảm bảo sản phẩm đạt mọi tiêu chuẩn khắt khe của Ủy ban Kỹ thuật Điện Quốc tế (IEC) trước khi xuất xưởng.

Vượt lên các cường quốc khu vực

Thành công này mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng trên bản đồ năng lượng khu vực. Với việc làm chủ công nghệ chế tạo máy biến áp 500kV dung lượng lớn, Việt Nam đã chính thức vượt lên, trở thành quốc gia đầu tiên trong khu vực Đông Nam Á và là một trong số ít các quốc gia trên thế giới sản xuất được thiết bị điện siêu trường siêu trọng này.

Trước đó, EEMC cũng từng gây tiếng vang lớn khi chế tạo thành công máy biến áp 500kV đầu tiên vào năm 2010 (công trình kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội). Tuy nhiên, tổ máy 3x300 MVA lần này là một bước tiến vượt bậc về công suất và độ phức tạp kỹ thuật.

Việc nội địa hóa thành công các thiết bị điện trọng yếu không chỉ giúp ngành điện Việt Nam tiết kiệm nguồn ngoại tệ lớn nhờ giảm nhập khẩu, mà còn tạo thế chủ động trong việc đầu tư, chống quá tải lưới điện. Đây là minh chứng rõ nét cho chủ trương đúng đắn của Đảng và Chính phủ về phát triển các sản phẩm cơ khí trọng điểm, từng bước đưa Việt Nam thoát khỏi sự phụ thuộc vào công nghệ nước ngoài.

Đánh dấu bước tiến quan trọng trong hành trình vươn ra biển lớn, Tổng công ty Thiết bị điện Đông Anh (EEMC) cũng vừa chính thức đóng điện vận hành thành công máy biến áp 70MVA - 132/33kV đầu tiên tại trạm Clements Gap BESS (Nam Úc) vào ngày 9/12/2025. Đây là lô sản phẩm xuất khẩu đầu tiên của EEMC sang thị trường Australia – một trong những quốc gia có tiêu chuẩn kỹ thuật khắt khe nhất thế giới, sau khi vượt qua 18 hạng mục kiểm tra nghiêm ngặt về độ an toàn và khả năng vận hành trong môi trường khắc nghiệt. Sự kiện này không chỉ góp phần ổn định lưới điện nước bạn mà còn là lời khẳng định đanh thép về uy tín và năng lực chế tạo của doanh nghiệp Việt Nam trên trường quốc tế.